Coğrafi İşaretli Ürünler

Coğrafi İşaret bir tescildir. Ürüne, yöreye, üretim şekline, mevsimine, tadına, tasarımına göre birçok standarttın dünyadaki ilgili kurumlarca patent altına alınarak tescil ettirilmesine Coğrafi İşaret diyoruz. Peki bu Coğrafi İşaretin Standardını belirlemek için kurumlar neden patent kurumlarına başvuruyorlar? İşte bahsettiğimiz tüm ayrım burada devreye giriyor. Bir ürünün sadece yöresinde üretilmesi, o işi bilen ustalarca üretilmesi ya da organik üretilmesi Coğrafi İşaret alması için yeterli değildir. Coğrafi İşaret Şartnamesi'nin yazıldığı diyebileceğimiz Sicil Belgesi'nin düzenlenmesi ve belirlenmesi öyle kolay bir süreç değil. Bir ürünün yöresel olup olmadığı o bölgede ki kurumlar, üniversiteler ve ileri gelenler tarafından araştırılır. Sonrasında o yörede üretilen birçok ürün bir araya getirilir, karşılaştırılır, birçok testten geçirilir. Son olarak o bölgeye gerçekten ait olduğuna karar verilen en değerli ürünün standardı yazılmaya başlanır. Tabi bu standartlar kurumlara, bilirkişilere sunulur. Ana dert şudur: Gerçekten o yöreye özel ve o yörede üretilen en iyi ürünü, adını, standardını tescil etmektir. Bu yapıldığında tüm dünyada o ürün, o bölgenin ürünü olarak tescil edilmiş olacaktır.

Örneğin; Söke Körüklü Çizmesini ele alalım. -Sayası ve taban astarı dana derisinden, astarı keçi derisinden, tabanı ve ökçesi ise köseleden üretilen; “Baklava (Akordeon) körük” ve “Düz körük” çeşitleri olan geleneksel üretim yöntemlerine sadık kalınarak tamamen elde üretilen sağlıklı bir ayak giyimi şeklinde üretilmek zorundadır-. Bu sadece giriş paragrafının il cümlesi. Gerçek bir Söke Körüklü çizmesi üretmek için bu cümlede yazan gibi onlarca şartı yerine getirme zorunluluğu vardır. Bu durum el sanatlarından, yiyecek içecek ürünlerine, halıdan, mobilyaya her ürün için geçerlidir. Eğer bu standartların bütününü yerine getirmiyorsa o ürün Coğrafi İşaret Tescili alamaz.

Coğrafi işaretler, Menşe adı ya da Mahreç işareti olarak tescil edilir. Gıda, tarım, maden, el sanatları, sanayi ürünleri coğrafi işaret tesciline konu olabilir. Birbirlerinden farkı ise; bazı ürünler istediği kadar standartları yerine getirsin sadece yöresinde üretilebilir, bazı ürünler yöresi dışında standartları yerine getirdiği takdirde de üretilebilir. Bu iki tescil şekli de Coğrafi İşaret Tescili'ne girer. Peki bu tescil alınırsa ne olur? İşte önemli soru budur. Diğer ürünlerden tüm farkı oluşturan durumda bu sorudur diyebiliriz. O ürün ismi Coğrafi İşaret alınmadan kullanılamaz. Örneğin, İzmit Pişmaniyesi üretiyorsunuz. Eğer Coğrafi İşaret şartnamesindeki prosedüre göre üretmiyorsanız İzmit Pişmaniyesi diyemezsiniz. Çünkü bu isim tescillenmiştir ve ilgili üretim prosedürüne uymuyorsanız coğrafi işaretli ürün ürettiğinize dair ürünlerinize bu şekilde markalayamazsınız, kullanamazsınız. Aynı şekilde İtalyan Rokfor peyniri ya da Maraş Dondurması diyemeyeceğimiz gibi. Eğer Coğrafi İşaretiniz yok ise o ürün gerçek bir Malkara Eski Kaşar Peyniri değildir. Olması için Coğrafi İşaret Tescili'nde yazan üretim tüm prosedürlere uymanız ve tüm standartları yerine getirmeniz ve daima kontrollerden geçmeniz gerekir.